Opis
Hava jest Niesłowenką. Nazywają ją Arabką, uchodźcą, czefurką.
Twierdzi, że Słoweńcy nigdy jej nie polubią. „Skąd wiecie, że jestem obca?” – pyta. Przemawia w imieniu dzieci migrantów. Przeciwstawia się nietolerancyjnej większości, naświetla problem niezrozumienia przez własną rodzinę, nauczycieli, całe społeczeństwo. Robi to jeśli nie dla własnego dobra, to dla tych, których czeka podobny los.
Posłuchajmy, o czym milczy Hava.
***
Selma Skenderović opisuje nie to, o czym nie wolno nam zapomnieć, lecz to, czego nigdy nie doznaliśmy, nie dostrzegliśmy, co świadomie albo nieświadomie przeoczyliśmy. Jej styl, subtelny i spokojny, a zarazem bezlitosny, nie pozwala nam ponownie odwrócić wzroku, nie dostrzegać dłużej cierpienia drugiego człowieka. Książka Dlaczego milczysz, Havo? jest utkana z bólu codziennych, chwilowych, krótkotrwałych krzywd, z mnóstwa niewidzialnych upokorzeń i zniewag, z niezwykłej wrażliwości na drugiego człowieka, z niemożności wejścia w jego skórę i pogrubienia jej wystarczająco, by odbijała wszystkie ciosy nieczułego świata.
Goran Vojnović, laureat Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus 2020
Selma Skenderović (ur. 2001) – słoweńska pisarka urodzona w Kosowie, Boszniaczka. Przewodnicząca Młodzieżowego PEN Słowenii, redaktorka czasopisma „Mentor”. Tworzy poezję i prozę, uczestniczy w projektach międzykulturowych i międzynarodowych na rzecz większej tolerancji wobec obcokrajowców. Najmłodsza zwyciężczyni Festiwalu Młodej Literatury Urška – sukces ten odniosła w 2020 roku. Rok później ukazał się zbiór opowiadań Dlaczego milczysz, Havo?, jej debiut książkowy. W 2020 i 2021 roku dostała nagrodę Blisk wydawnictwa Mladinska knjiga za najlepszy wiersz. W 2022 roku Publiczna Agencja Republiki Słowenii ds. książki (JAK) wybrała Skenderović z Dlaczego milczysz, Havo? do projektu Readers of Europe, w tym samym roku książka była nominowana do nagrody za najlepszy debiut literacki. Włączono ją też do Story Valley – europejskiego projektu, który zachęca młodzież do poszukiwania i odtwarzania opowieści różnych kultur oraz zajmowania się tematem migracji. W 2023 roku na targach książki w Sarajewie Skenderović dostała nagrodę dla najlepszej młodej autorki. W 2024 roku ukazała się jej powieść In če vsi pozabijo (Nawet jeśli wszyscy zapomną).
Dominik Babiński – student slawistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Zainteresowany językami południowosłowiańskimi i wszystkim, co związane z terenem byłej Jugosławii, literaturą faktu, historią oraz zwiedzaniem miejsc niepopularnych wśród polskich podróżników.
Natasza Husiatyńska – studentka slawistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Zainteresowana szeroko pojętą południową słowiańszczyzną, szczególnie tradycjami, dialektami oraz muzyką Słowenii, Chorwacji i Macedonii, kulturą i terenami dawnej Persji.
Nikodem Szczygłowski – publicysta, podróżnik, tłumacz. Współpracuje z KEW i Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie, z redakcjami na Litwie, w Słowenii i Polsce. Laureat nagrody Ministerstwa Kultury Republiki Litewskiej za osiągnięcia publicystyczne (2021).
Mira Wolska – studentka slawistyki na Uniwersytecie Warszawskim. W wolnym czasie podróżuje i pilotuje wycieczki turystyczne. Uwielbia Bałkany za ich nieprzewidywalność i pięknev krajobrazy.
SERIA SKĄDINĄD
Nie wszyscy jesteśmy stąd: osiedli, zakorzenieni, tutejsi.
W serii trzynastu powieści przedstawimy doświadczenia migranckie z Europy Środkowej i Wschodniej, krajów bałtyckich, Bałkanów, Turcji i Kaukazu, by przypomnieć współczesnym, że kiedyś i my dzieliliśmy tułaczy los.
Naszymi bohaterami będą wędrowcy z różnych epok i krajów. Szczęśliwi i zagubieni. Wyjeżdżający z własnej woli lub pod przymusem. Kuszeni nowymi możliwościami, zieleńszą trawą. Uciekinierzy przed wojną i głodem, poszukiwacze nowego domu, schronienia, pracy. Wygnańcy, zbiegowie i repatrianci, ale także ekspaci i nomadzi.
Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej.
