Nie wszyscy jesteśmy stąd: osiedli, zakorzenieni, tutejsi.
W serii trzynastu powieści przedstawimy doświadczenia migranckie z Europy Środkowej i Wschodniej, krajów bałtyckich, Bałkanów, Turcji i Kaukazu, by przypomnieć współczesnym, że kiedyś i my dzieliliśmy tułaczy los.
Naszymi bohaterami będą wędrowcy z różnych epok i krajów. Szczęśliwi i zagubieni. Wyjeżdżający z własnej woli lub pod przymusem. Kuszeni nowymi możliwościami, zieleńszą trawą. Uciekinierzy przed wojną i głodem, poszukiwacze nowego domu, schronienia, pracy. Wygnańcy, zbiegowie i repatrianci, ale także ekspaci i nomadzi.
Pokażemy perspektywę mniejszości, w tym grup, które zmieniały przynależność państwową bez opuszczania własnego domu.
Od Estonii po Gruzję, od Słowenii po Ukrainę. Z punktu widzenia dziecka i młodej kobiety, inteligentki, rolnika, robotnika, artysty.
Wybór powieści należał do tłumaczek i tłumaczy zaangażowanych w tworzenie serii. To do nich – najlepszych znawczyń i znawców literatury każdego z krajów – zwróciliśmy się z prośbą, by wskazali najciekawsze utwory odpowiadające tematowi przewodniemu serii. Będziemy przedstawiać je Wam w latach 2026–2028.
Zapraszamy do lektury.
Pierwszą powieścią wydawaną w ramach serii jest „Karawana z gawronami” Emine Sadky w przekładzie z bułgarskiego Magdaleny Pytlak.
Każdy kraj ma swoją literacką wyprawę w interior. Ta jest przepełniona południową energią, smakiem soczystych brzoskwiń, dęciem w klarnety i smutkiem prowincji. Wraz z nauczycielem Nikołajem Todorowem tańczymy na cygańskim weselu, ukrywamy się u ciotki-znachorki, a wreszcie wzniecamy ogień rewolucji. Jednocześnie jego ucieczka w krainę Łudogorje (zwaną też Deliormanem) odkrywa przed nami historie podwójnych imion i tożsamości miejscowych Turków. Sadky pokazuje nam, na ile rozjeżdżają się opowieści metropolii i niewysłuchanej prowincji.
Nie wracajmy do miasta. Ono płonie.
Emine Sadky (ur. 1996) to pisarka, aktywistka kulturalna, dziennikarka. Organizatorka wydarzeń kulturalnych łączących bułgarskie dziedzictwo kulturowe ze sztuką współczesną. W swojej działalności podkreśla znaczenie równego dostępu do edukacji, sztuki i kultury w rejonach wiejskich. Jej debiut literacki Karawana z gawronami był nominowany do wielu prestiżowych nagród w Bułgarii. Powieść została przełożona na hiszpański, powstają również tłumaczenia na włoski, francuski, ukraiński i portugalski. Jako dziennikarka zajmuje się tematami kulturalnymi i społecznymi, m.in. tematem migrantów zarobkowych i sezonowych, młodzieży wiejskiej, a także mniejszości tureckiej w Bułgarii, jej językiem i kulturą w czasach komunistycznych. Bada historię muzyki tureckiej i pieśni gastarbeiterskie w Niemczech. Można ją spotkać w Amsterdamie, Sofii i wsi Garwan, a także całej Europie na trasach zespołów muzycznych.
Magdalena Pytlak (ur. 1981) – bułgarystka, slawistka, tłumaczka, doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa. Pracuje jako adiunkt w Instytucie Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jej zainteresowania naukowe obejmują współczesną literaturę i kulturę bułgarską oraz szeroko rozumianą translatologię. Dwukrotnie nominowana za przekład do Nagrody Literackiej Gdynia (2018, 2019). W 2019 roku za spolszczenie „Fizyki smutku” Georgiego Gospodinowa otrzymała Literacką Nagrodę Europy Środkowej Angelus dla tłumacza. W 2024 roku przyznano jej Nagrodę Translatorską im. Ireny Tuwim. Autorka książki „Polifoniczność w przekładzie. O tym, jak Polacy i Bułgarzy czytają „Biesy” Fiodora Dostojewskiego”, licznych publikacji naukowych oraz tekstów popularnonaukowych.
***
Kolejna pozycja z serii – zbiór opowiadań „Dlaczego milczysz, Havo” Selmy Skenderović opowiadająca o losach migrantek w Słowenii – ukaże się w sierpniu 2026 roku.
Kontakt dla mediów: maciej.piotrowski@kew.org.pl
***
Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej.
This project is organised with the financial support of the National Culture Fund of Bulgaria
