Nie wszyscy jesteśmy stąd: osiedli, zakorzenieni, tutejsi.
W serii trzynastu powieści przedstawimy doświadczenia migranckie z Europy Środkowej i Wschodniej, krajów bałtyckich, Bałkanów, Turcji i Kaukazu, by przypomnieć współczesnym, że kiedyś i my dzieliliśmy tułaczy los.
Naszymi bohaterami będą wędrowcy z różnych epok i krajów. Szczęśliwi i zagubieni. Wyjeżdżający z własnej woli lub pod przymusem. Kuszeni nowymi możliwościami, zieleńszą trawą. Uciekinierzy przed wojną i głodem, poszukiwacze nowego domu, schronienia, pracy. Wygnańcy, zbiegowie i repatrianci, ale także ekspaci i nomadzi.
Pokażemy perspektywę mniejszości, w tym grup, które zmieniały przynależność państwową bez opuszczania własnego domu.
Od Estonii po Gruzję, od Słowenii po Ukrainę. Z punktu widzenia dziecka i młodej kobiety, inteligentki, rolnika, robotnika, artysty.
Wybór powieści należał do tłumaczek i tłumaczy zaangażowanych w tworzenie serii. To do nich – najlepszych znawczyń i znawców literatury każdego z krajów – zwróciliśmy się z prośbą, by wskazali najciekawsze utwory odpowiadające tematowi przewodniemu serii. Będziemy przedstawiać je Wam w latach 2026–2028.
Zapraszamy do lektury.
Pierwszą powieścią wydawaną w ramach serii jest „Karawana z gawronami” Emine Sadky w przekładzie z bułgarskiego Magdaleny Pytlak.
Każdy kraj ma swoją literacką wyprawę w interior. Ta jest przepełniona południową energią, smakiem soczystych brzoskwiń, dęciem w klarnety i smutkiem prowincji. Wraz z nauczycielem Nikołajem Todorowem tańczymy na cygańskim weselu, ukrywamy się u ciotki-znachorki, a wreszcie wzniecamy ogień rewolucji. Jednocześnie jego ucieczka w krainę Łudogorje (zwaną też Deliormanem) odkrywa przed nami historie podwójnych imion i tożsamości miejscowych Turków. Sadky pokazuje nam, na ile rozjeżdżają się opowieści metropolii i niewysłuchanej prowincji.
Nie wracajmy do miasta. Ono płonie.
Emine Sadky (ur. 1996) to pisarka, aktywistka kulturalna, dziennikarka. Organizatorka wydarzeń kulturalnych łączących bułgarskie dziedzictwo kulturowe ze sztuką współczesną. W swojej działalności podkreśla znaczenie równego dostępu do edukacji, sztuki i kultury w rejonach wiejskich. Jej debiut literacki Karawana z gawronami był nominowany do wielu prestiżowych nagród w Bułgarii. Powieść została przełożona na hiszpański, powstają również tłumaczenia na włoski, francuski, ukraiński i portugalski. Jako dziennikarka zajmuje się tematami kulturalnymi i społecznymi, m.in. tematem migrantów zarobkowych i sezonowych, młodzieży wiejskiej, a także mniejszości tureckiej w Bułgarii, jej językiem i kulturą w czasach komunistycznych. Bada historię muzyki tureckiej i pieśni gastarbeiterskie w Niemczech. Można ją spotkać w Amsterdamie, Sofii i wsi Garwan, a także całej Europie na trasach zespołów muzycznych.
Magdalena Pytlak (ur. 1981) – bułgarystka, slawistka, tłumaczka, doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa. Pracuje jako adiunkt w Instytucie Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jej zainteresowania naukowe obejmują współczesną literaturę i kulturę bułgarską oraz szeroko rozumianą translatologię. Dwukrotnie nominowana za przekład do Nagrody Literackiej Gdynia (2018, 2019). W 2019 roku za spolszczenie „Fizyki smutku” Georgiego Gospodinowa otrzymała Literacką Nagrodę Europy Środkowej Angelus dla tłumacza. W 2024 roku przyznano jej Nagrodę Translatorską im. Ireny Tuwim. Autorka książki „Polifoniczność w przekładzie. O tym, jak Polacy i Bułgarzy czytają „Biesy” Fiodora Dostojewskiego”, licznych publikacji naukowych oraz tekstów popularnonaukowych.
***
Kolejna pozycja z serii – zbiór opowiadań „Dlaczego milczysz, Havo” Selmy Skenderović opowiadająca o losach migrantek w Słowenii – ukaże się w sierpniu 2026 roku.
Kontakt dla mediów: maciej.piotrowski@kew.org.pl
***
Sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury (EACEA). Unia Europejska ani EACEA nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej.
This project is organised with the financial support of the National Culture Fund of Bulgaria
