W raporcie „Ziemia Obiecana?” Dominik Kopiński i Jan Strzelecki, we współpracy z Piotrem Palacem, podejmują próbę odpowiedzi na pytanie, czy rynki wschodnie nadal stanowią atrakcyjny kierunek dla polskich przedsiębiorstw, czy też ich znaczenie systematycznie maleje na rzecz stabilniejszych rynków unijnych. Raport analizuje skalę, strukturę oraz kierunki zaangażowania gospodarczego Polski w państwach byłego ZSRR w warunkach gwałtownych zmian geopolitycznych po 2022 roku.
Po rosyjskiej pełnoskalowej inwazji na Ukrainę doszło do głębokiej reorientacji polskiego handlu i inwestycji. Choć udział państw Europy Wschodniej, Kaukazu Południowego i Azji Centralnej w polskim eksporcie pozostaje relatywnie stabilny, to jego struktura uległa zasadniczym zmianom. Nastąpił radykalny spadek znaczenia Rosji i Białorusi w polskim handlu i inwestycjach, przy jednoczesnym wzroście roli Ukrainy oraz niektórych państw Azji Centralnej. Ukraina stała się zdecydowanie najważniejszym partnerem handlowym Polski wśród analizowanych państw. Dynamiczny wzrost eksportu polskiego do Ukrainy potwierdza rosnące znaczenie tego rynku, mimo trudnych warunków prowadzenia działalności gospodarczej w warunkach wojny. Jednocześnie autorzy zwracają uwagę na ograniczoną- ze względu na wojnę- skalę nowych inwestycji. Aktywność polskich firm koncentruje się głównie na utrzymaniu obecności i reinwestowaniu zysków, a nie na realizacji nowych projektów.
Raport analizuje także potencjał innych rynków regionu. Państwa Azji Centralnej – zwłaszcza Kazachstan i Uzbekistan – są wskazywane jako kierunki o rosnącym znaczeniu i relatywnie niskim poziomie konkurencji, choć obecność polskiego kapitału pozostaje tam ograniczona. Z kolei Mołdawia czy państwa Kaukazu Południowego oferują możliwości rozwoju współpracy, jednak ich atrakcyjność ograniczają czynniki strukturalne, takie jak nieduża skala rynku czy w często niski poziom rozwoju ekonomicznego.
Autorzy dochodzą do konkluzji, że Europa Wschodnia, Kaukaz Południowy i Azja Centralna nie są już “Ziemią Obiecaną” polskiego biznesu, choć zachowują swoje znaczenie strategiczne (szczególnie Ukraina). Raport podkreśla, że kluczowym wyzwaniem dla polskich przedsiębiorstw pozostaje wysokie ryzyko polityczne, związane przede wszystkim z działaniami Rosji oraz niestabilnością wymienionych regionów. Wojna, sankcje, zakłócenia w łańcuchach dostaw oraz problemy instytucjonalne i regulacyjne istotnie ograniczają skalę zaangażowania gospodarczego Polski. Jednocześnie raport wskazuje też na potrzebę dywersyfikacji kierunków handlu i inwestycji Polski w tym poprzez zaangażowanie na kierunku wschodnim oraz lepszego wykorzystania przez polski biznes, który powinno skuteczniej wesprzeć państwo, potencjału rynków wschodnich w dłuższej perspektywie.
Raport powstał na zlecenie Kolegium Europy Wschodniej w ramach corocznej konferencji Polska Polityka Wschodnia.
Przeczytaj raport: PPW Ziemia Obiecana
