Leonidas Donskis

Władza, wyobraźnia i pamięć: szkice o polityce i literaturze

donskis_pl

Związki polityki i literatury są o wiele bliższe, niż można by było sądzić. Wielkie szekspirowskie dramaty poddają analizie problemy, które do dziś nie zostały w pełni przedstawione przez teoretyków polityki. Doświadczenie totalitaryzmów XX wieku zostało najlepiej opisane przez wielkich literatów – Czesława Miłosza czy Milana Kunderę. Literatura klasyczna często znacznie trafniej obrazuje struktury zorganizowanych form siły i władzy na świecie aniżeli czynią to rozprawy z filozofii politycznej – z takiego założenia wychodzi Leonidas Donskis. W jaki sposób rozumienie władzy politycznej odnosi się do literatury? Dlaczego najwcześniejsze przejawy tolerancji politycznej i religijnej pojawiają się w literaturze utopijnej, a nie w traktatach filozoficznych?

Próbując odpowiedzieć na te pytania, litewski filozof, sięgając po Machiavellego, Orwella czy Cervantesa, dokonuje analizy relacji między władzą a wyobraźnią, polityką a literaturą, a także zasadami rzeczywistości i wyobraźni.

Żaden podręcznik polityki czy historii politycznej nie zdoła nigdy zastąpić dramatów i sonetów Szekspira, komedii Machiavellego, powieści podróżniczych Swifta i Daniela Defoe, powiastek filozoficznych Woltera czy alegorii Orwella. Zawarte w nich lekcje z zakresu polityki i moralności mają szczególne znaczenie teraz, gdy polityka w rozumieniu klasycznym została zniszczona przez nowoczesną biurokrację napędzaną przez rzesze technokratów, gdy system technokratyczny z dumą odgrywa rolę demokracji oraz gdy brutalna polityka siły, fanatyzm, krótkowzroczność i tchórzostwo pod płaszczykiem walki o pokój i ludzką godność niszczą dzisiejszy świat.

            (…) Możemy mieć pewność, iż idee i dylematy moralne wielkich twórców nigdy się nie zestarzeją, że literatura nie utraci zdolności stawiania fundamentalnych pytań, rzucania nowego światła lub innego rodzaju oddziaływania na politykę, zdystansowaną dziś wobec człowieka oraz jego problemów tożsamościowych i wolnościowych.
Z Przedmowy

Leonidas Donskis jest znakomitym kontynuatorem ważnej, choć mało w Polsce znanej, litewskiej tradycji liberalnej, zrodzonej w środowiskach dysydentów i emigrantów. Swoją wcześniejszą książkę „Tożsamość i wolność” poświęcił jej koryfeuszom, wśród których są socjolog Vytautas Kavolis, politolog Aleksandras Stromas i poeta Tomas Venclova. To w rozmowie z nimi rodziła się jego koncepcja wyobraźni moralnej, która w tej książce znajduje swoje rozwinięcie w dyskursie z Machiavellim, Szekspirem, Cervantesem, Stendhalem, Miłoszem, Orwellem, Kunderą czy Baumanem. Wyobraźnia moralna daje Donskisowi silny punkt odniesienia w epoce „płynnej uczuciowości”, łącząc myśl z działaniem oraz ucząc nowoczesnej miłości i przyjaźni. Fakt, że autor tych rozważań został członkiem Parlamentu Europejskiego, a ściślej jego ponadnarodowej frakcji Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy, dowodzi, że pozostaje wierny przekonaniu Machiavellego o tym, że teoria rodzi się z mądrej praktyki, a poszukiwanie prawdy to „skuteczne działanie potwierdzane przez historię”.
Krzysztof Czyżewski

O Autorze:

200px-L_donskis

Leonidas Donskis (ur. 1962) – litewski filozof, pisarz, eseista i nauczyciel akademicki; poseł Parlamentu Europejskiego VII kadencji (2009-2014). Jest autorem szeregu książek i artykułów naukowych poświęconych teorii polityki, historii idei, filozofii kultury i literatury, nie stroniąc przy tym od eseistycznego stylu. Pisze po litewsku i angielsku, zaś jego twórczość została przełożona na wiele języków: między innymi niemiecki, włoski, hiszpański czy rosyjski. Wraz z Zygmuntem Baumanem jest współautorem książki Moral Blindness: The Loss of Sensitivity in Liquid Modernity (2013).

Obecnie jest profesorem na Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Kownie; pełni także funkcję Honorowego Konsula Finlandii na Litwie.

Władza, wyobraźnia i pamięć jest pierwszą książką Leonidasa Donskisa przetłumaczoną na język polski. Nakładem Wydawnictwa KEW wkrótce ukaże się także tom rozmów Tomasa Venclovy i Leonidasa Donskisa W poszukiwaniu otuchy w epoce pesymizmu.

Tytuł oryginału: Galia, vaizduotė ir atmintis: politikos ir literatūros etiudai
Data wydania: 14 maja 2015
Tłumaczenie: Małgorzata Gierałtowska
Redakcja i korekta: Agata Rytel
Redaktor prowadzący: Laurynas Vaičiūnas
Projekt okładki: Augustinas Paukštė
Opracowanie typograficzne: Łukasz Barucha/Delikatesy Projektowe
Oprawa: miękka ze skrzydełkami
Cena: 39,90 zł
ISBN 978-83-7893-125-6

Spis treści

Przedmowa

  1. Niccolò Machiavelli: demonizowany humanista czy monstrum nowoczesnej polityki?
  2. Socjogeneza nowoczesnych uczuć: miłość i przyjaźń w Don Kichocie Miguela de Cervantesa oraz w Romeo i Julii Williama Szekspira
  3. Konserwatyzm zapomniany, albo Jaka wyobraźnia moralna stwarza utopie i antyutopie?
  4. Pamięć liberalna i jej odmiany narodowe: Rex Warner i Milan Kundera
  5. George Orwell: anatomia nienawiści
  6. Czesław Miłosz: przemoc i styl
  7. Kryzys nowoczesności i epoka znieczulenia, albo Życie według Zygmunta Baumana
Menu